Kết quả bất ngờ
Tính đến cuối tháng 7/2008 đã có 11 ngân hàng thương mại (NHTM) cổ phần vừa mới công bố báo cáo kết quả kinh doanh của mình trong nửa đầu năm 2008, mặc dù trong môi trường kinh tế gặp nhiều khó khăn, kết quả họ công bố khả quan hơn mong đợi. ACB đứng đầu danh sách với hơn 1,000 tỷ VND lợi nhuận trước thuế. Sacombank chiếm vị trí thứ 2 với 754 tỷ VND. Và đứng ở vị trí thứ 3 là Eximbank với 723 tỷ VND (đạt 50% mục tiêu lợi nhuận hàng năm của nó). Các ngân hàng khác với lợi nhuận trong 6 tháng qua tương đương với 40-50% mục tiêu của năm nay gồm có VIB, Việt Á, Đông Á, Military Bank, Habubank,….
Theo phân tích của các chuyên gia, trong điều kiện kinh tế như hiện nay: lạm phát tiếo tục tăng cao, tốc độ tăng trưởng thấp hơn các năm trước, các chính sách thắt chặt tiền tệ dỳ đã được nới lỏng nhưng vẫn còn đặt dưới nhiều sự kiểm soát,…sẽ có những ảnh hưởng nhất định tới tình hình hoạt động của các Ngân hàng. Tỷ lệ tăng trưởng tín dụng và huy đoọg vốn đang ở mức thấp nhất trong vòng 5 năm qua. Tại TP HCM, tăng trưởng vốn hàng năm giảm xuống từ 3-4% trong năm ngoái xuống còn khoảng 1.67% trong nửa đầu năm nay. Theo ông Vũ Huy Toản, PGĐ Ngân hàng Nhà nước, chi nhánh TP HCM, các ngân hàng đang cố gắng thu hút vốn do tình trạng vốn nhàn rỗi trong nền kinh tế đang có chiều hướng hạn chế bớt. Trong khi đó, tổng tăng trưởng tín dụng lại có xu hướng chậm lại kể từ mấy tháng gần đây: từ tháng này qua tháng khác từ 6.28% vào tháng 1 đến 2.5 % tháng 2, 3.8% tháng 3, 3.36% tháng 4, 1.59% tháng 5, 1.22% tháng 6.
Hiện tại, mức lãi suất tiền gửi đang ở mức 18-19USD trong khi tỷ lệ chi vay đang bị neo ở mức gần 21%, mức 3% chênh lệch này là khá mỏng để ngân hàng có thể đảm bảo mức lợi nhuận nhất định. Tín dụng về cơ bản là hoạt động kinh doanh cốt lõi của các NHTM trong nước và là trung tâm của việc kiếm lợi nhuận từ lãi suất. Tình trạng của lãi suất hiện nay có nghĩa là ngồn chính
Trong thu nhập của các ngân hàng đang gặp khó khăn. Vậy câu hỏi có thể đặt ra là kết quả hoạt động của Ngân hàng đầy tích cực như trong báo cáo có hay không tính đến các khó khăn ở mảng tín dụng? “Một sự thật là cho vay ở mức lãi suất 21%/năm chúng tôi vẫn phải chịu lỗ do mức phí mà chúng ta phải trả cho việc huy động tiền gửi đã ở mức 22% và còn cao hơn “ông Lý Xuân Hải - Tổng Giám đốc của ACB nói. “Đây là lý do tại sao ACB phải tìm kiếm các nguồn lực khác của thu nhập, bao gồm cả việc cho vay trên thị trường liên ngân hàng. Đó cũng là lý do vì sao chúng tôi vẫn có lợi nhuận 1000 tỷ VND lợi nhuận với nợ đọng thấp ở mức 40% trên tổng tài sản”
Thực chất các ngân hàng với dư dả về vốn khả năng dùng lại đang hạn chế cho vay doanh nghiệp và chuyển sang cho vay thị trường liên ngân hàng. Chỉ có cho vay trên thì trường liên ngân hàng mới đưa ra được một độ mở lãi suất có khả năng mang lại lợi nhuận cao trong thời điểm hiện tại và hầu hết các ngân hàng thông báo lợi nhuận của mình trong 6 tháng đầu năm là những ngân hàng đã rất chủ động cho các ngân hàng khác vay tiền.
Ngân hàng Liên việt vừa đựơc thành lập chỉ mới hai tháng trước đây, đã thông báo một mức lợi nhuận từ lãi suất rất đáng nể bất kể sự giới hạn về mạng lưới của nó và lực lượng nhân viên mới đào tạo bởi vì sự chủ động tham gia của nó để cho vay trên thị trường liên ngân hàng. Qua ông Nguyễn Đức Hướng – TGĐ của Liên Việt, ngân hàng sẽ cho vay 2.500 tỷ VND trên tổng vốn 3.000 Tỷ VND trên thị trường liên ngân hàng với tỷ lệ lãi suất trung bình 19%/năm. Mỗi tháng Liên Việt kiếm được dễ dàng 40 tỷ VND cho đến cuối năm nay ngân hàng này mong đợi doanh thu đạt khoảng 300 tỷ VND từ hoạt động này.
PHÍA SAU NHỮNG CON SỐ
Một phần trong lợi nhuận từ tỷ lệ lãi suất, các ngân hàng cũng đang gia tăng phần thu nhập của mình từ từ các dịch vụ và các hoạt động khác. Giá vàng tăng và tỉ giá hối đoái không ổn định qua 6 tháng vừa qua đặt ra những cơ hội kinh doanh tuyệt vời. Ngân hàng Việt Á kiếm được 45% trong 141 tỷ VND của nó từ giao dịch vàng, triệt để tận dụng cơ hội từ vị trí của mình là cổ đông đồng chiến lược của Công ty Vàng bạc Đá quý Sài gòn. ACB, Sacombank, Habubank cũng đang kiếm được khoản thu nhập đáng kể từ thị trường ngoại hối và giao dịch vàng.
Tuy nhiên, lợi nhuận giao dịch từ 11 ngân hàng không thể đại diện cho tòan ngành vì còn có đến gần 30 ngân hàng khác chưa có báo cáo.
Chúng ta không biết các NHTM còn lại này đang làm tốt ở mức nào, nhưng họ càng trì hoãn công khai báo cáo lâu thì khả năng kiếm lợi nhuận cao họ sẽ khó có thể thực hiện tốt được. Và thực tế là không phải tất cả các ngân hàng đều có nguồn vốn khả dụng dư thừa để hưởng lợi từ cho vay liên ngân hàng, mà chỉ có vài ngân hàng có kỹ năng và lực lượng nhân viên chuyên nghiệp để kiếm lời từ các hoạt động ngoại hối và các giao dịch vàng.
NỬA CHẶNG ĐƯỜNG CUỐI VẪN CÒN NHIỀU KHÓ KHĂN
Chắc chắn là nửa cuối năm sẽ còn nhiều khó khăn, thử thách đối với toàn ngành Ngân hàng khi tỷ lệ lạm phát tuy đã tăng chậm lại nhưng vẫn còn ở mức cao, tăng trưởng kinh tế chậm lại tới 6.5% – 7%.
Theo SBV, tổng cho vay bất động sản chừng 135.000 tỷ VND, chiếm khoảng 10,8% trong tổng cho vay của các ngân hàng. Giá bất động sản xuống thấp sẽ gây khó khăn cho nhà đầu tư hoàn thành nghĩa vụ trả nợ đúng hẹn. Xong dư nợ bất động sản chỉ là một phần của vấn đề. Hơn 70% trong tổng số ký quỹ của các ngân hàng là quyền sở hữu tài sản, bất động sản rớt giá sẽ giảm đáng kể tài sản của các ngân hàng và gây ảnh hưởng không nhỏ đến tình trạng tài chính của các NH này.
Các ngân hàng lớn có thể tiếp tục hoạt động cho vay liên ngân hàng của nó nhưng cánh cửa cơ hội sẽ đóng lại nhanh chóng. Trong vài tháng gần đây SBV bắt đầu đẩy mạnh hoạt động thị trường mở và tiến hành tái cấp vốn với mức lãi suất thấp hơn lãi suất liên ngân hàng sẽ không còn đựơc tốt như 6 tháng đầu năm nữa khi vấn đề thanh khoản đã trở nên ngày càng áp lực. Lợi nhuận từ giao dịch vàng và thị trường ngoại hối sẽ tiếp tục làm nên giá trị gia tăng cho tổng lợi nhuận ngân hàng nhưng khi tỷ giá hối đoái ổn định với sự can thiệp sâu của NHNN, các ngân hàng được sẽ khó có được lợi nhuận như nửa đầu năm.
Đề cập tới thách thức trước mắt, một vài ngân hàng đang xem xét lại mục tiêu lợi nhuận của họ giảm xuống. BIDV, một trong 4 NHTM NN lớn nhất chỉ mới đạt đựơc 19% của mục tiêu hàng năm của nó sau 6 tháng và sẽ phải hạ thấp kỳ vọng lợi nhuận năm nay xuống. Sacombank thì bất kể lợi nhuận 754 tỷ VND trong nửa đầu năm nay, vừa đã ra thông báo với quyết định cắt giảm mục tiêu lợi nhuận năm nay khoảng 25% tới 1.500 tỷ VND. “Trong môi trường không thuận lợi như hiện nay, chúng ta cần hy sinh phần lợi nhuận để tập trung vào kiềm chế rủi ro và đảm bảo thanh khoản” – Ông Đặng Văn Thành - Chủ tịch HĐQT của Sacombank nói.